ਈਰਾਨ ਤਣਾਅ ਵਿਚਕਾਰ Strait of Hormuz ਲਗਭਗ ਸੁੰਨਾ

ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼

ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਸੁੰਨੀ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ। Strait of Hormuz, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ 138 ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ—ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ।
ਹੁਣ ਜਿਹੜੇ ਜਹਾਜ਼ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ “ਸ਼ੈਡੋ ਫਲੀਟ” ਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ AIS ਸਿਗਨਲ ਬੰਦ ਹਨ, ਨਾ ਬੀਮਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਿਯਮ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ, LNG ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਲੰਗਰ ਪਾ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਰਹੇ।
Donald Trump ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ “ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ” ਖੁਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਸਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਕਹੀ, ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਦੁਹਰਾਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ ਉਹੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਨੇ CNN ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ “ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।”
Iran ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨੇ 12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਬੰਦ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। Islamic Revolutionary Guard Corps ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਉਸ ਅਪੀਲ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਨੂੰ ਅਜੇ ਫੌਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਹੈ। ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਹੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ?
ਦੁਨੀਆ ਦਾ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੇਲ, 30 ਫ਼ੀਸਦੀ LNG ਸਪਲਾਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਖਾਦ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਸੰਤ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਖਾਦ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦੀ।
ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ—Maersk, CMA CGM, Hapag-Lloyd ਅਤੇ COSCO—ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ Red Sea ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੀੜ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਟੈਂਕਰ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ Gulf of Aden ਰਾਹੀਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ Houthi movement ਨੇ ਹਮਲੇ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ Cape of Good Hope ਰਾਹੀਂ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਲੈਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਵੱਧ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 3,200 ਜਹਾਜ਼, ਯਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਕਰੀਬ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਗੋਦਾਮ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕਰਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 100 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸ 3.63 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਕੀਮਤ 77 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।