ਸੰਤ ਢਡਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਗਲਤ ਜਾਂ ਠੀਕ? ਬਲਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ

ਸੰਤ ਢਡਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਗਲਤ ਜਾਂ ਠੀਕ? -ਬਲਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ

ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ 21 ਮਈ 2025 ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਆਫੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਥਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਗੋਂ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਕਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਸਨ, 2016 ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਵਾਈਆਂ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਇਸ ਸਾਰੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਫੈਸਲਾ ਅਹਿਮ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ, ਜਿੱਥੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ,ਦਬੇ ਕੁਚਲੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਿਬੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਲੋੜ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ।ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਧਰਾਤਲ 'ਤੇ ਵੀ ਗਹਿਰੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੰਥਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2015 ਦੀਆਂ ਬਰਗਾੜੀ ਬੇਅਦਬੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪੰਥਕ ਸਾਖ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ 2015 ਦੇ ਬਰਗਾੜੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਰੁੱਧ ਮੋੜਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੁਪੀ ਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਸਫਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੰਥਕ ਸਟੈਂਡ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਜੇ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਿਆਸੀ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਪੰਥਕ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਖਾਸਕਰ ਬੇਅਦਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਾ ਹਨ। ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਬਿਲਾਈਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ,ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਮੁੜ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵਿਵਾਦਿਤ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸਰਬਉੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਣਾਅ ਹੈ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਧੁੰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਸਖਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਸੀ।

ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ, ਟਕਸਾਲ ਅਤੇ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਧੁੰਮਾ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮਹਾਯੁਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ। ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ 'ਤੇ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਰਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਕੀਤਾ। ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ, ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਖਿਚੋਤਾਣ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਮਰਥਕ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ, ਖਾਸਕਰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੂਹ, ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਤਰਕ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪੰਥਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ।ਸਧਾਰਨ ਸੰਗਤਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦਾ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੱਡਰੀਆਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਆਫੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਹੈ।

ਬਲਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ