ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ ਪੈਣਗੇ 9 ਕਰੋੜ ?, ਜਾਣੋ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਦਾ ਮਾਇਆਜਾਲ ...

Rajpal Yadav Cheque Bounce Case: ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਕੇਸ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ? ਕੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?
ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ? ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਇਆ।
ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ... ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਕਰੋੜਾਂ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਟਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਕਿਵੇਂ ਪੰਹੁਚਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਵਿਕਲਪ ਹਨ ?
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਵਾਦ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ "ਅਤਾ ਪਤਾ ਲਾਪਤਾ" ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਮੁਰਲੀ ​​ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਤੋਂ ₹5 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ। ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲਾਪ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਜਪਾਲ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਜੋ ਚੈੱਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ ਉਹ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਬਾਊਂਸ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਸ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ₹5 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ, ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਲਗਭਗ ₹9 ਕਰੋੜ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨਾਲ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ?
[ans] ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ । ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਪਾਲ ਕੋਲ ਹੁਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਕਲਪ ਹਨ:
ਪੂਰੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤੋ: ਜੇਕਰ ਉਹ ₹9 ਕਰੋੜ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਸਮਝੌਤਾ (Out of Court Settlement): ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ (ਮੁਰਲੀ ​​ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ) ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਲਾਭ: ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਲਈ 15-20 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਕੇਸ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸਜ਼ਾ ?
[ans]ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਚੈੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਇਸਨੂੰ Insufficient Funds ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰਿਜੈਕਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ: ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
15-ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੁਹਲਤ : ਨੋਟਿਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ 15 ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ : ਜੇਕਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ ਚੈੱਕ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
 ਕੀ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ ?
 ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਸਲਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕੁਮਾਰਨ ਬਨਾਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ:
ਸਜ਼ਾ ਦੰਡ ਹੈ, ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ: ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ 'ਅਪਰਾਧ' ਲਈ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ।
ਕਰਜ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਲੈਣਦਾਰ (ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੁਰਕੀ: ਜੇਕਰ ਦੋਸ਼ੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਕੁਰਕ (Seize) ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੈਣਦਾਰ ਦਾ ਪੈਸਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਕੀ ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ 9 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ ?
ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ
ਰਾਜਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਖੁਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 6 ਮਹੀਨੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ M/s ਮੁਰਲੀ ​​ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ M/s Murali Projects ਨੂੰ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ (ਜੋ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 9 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ) ਵਾਪਸ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਬਾਊਂਸ ਹੋਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਪੈਸੇ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਵਸੂਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।