ਕਲਗੀਧਰ ਦਸ਼ਮ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਖਣ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਘਟਨਾ...

ਕਲਗੀਧਰ ਦਸ਼ਮ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਖਣ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਘਟਨਾ...

ਤਖਤ ਸ਼੍ਰੀ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਕਲਗੀਧਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬੰਦੂਕ (ਰਫ਼ਲ) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਖਣ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਖੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਸਿਦਕ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ) ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ। ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਾਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਿਦਕ ਦੁਨਿਆਵੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਬੰਦੂਕ (ਰਫ਼ਲ) ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਕਹਿਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਮਾਰ ਪਰਖੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਂ (ਜੋ ਕਿ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰ, ਭਾਈ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧੀਰ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਾਂ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਸਕੇ ਭਰਾ ਸਨ) ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਸਿੰਘ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਦੌੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੋੜ ਲੱਗ ਗਈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਲੀ ਕੌਣ ਖਾਵੇਗਾ। ਪੁੱਤਰ (ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ) ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਛੋਟਾ ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਾ (ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ) ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੱਕ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਆਖ਼ਰ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ (ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ-ਨਾਲ) ਛਾਤੀ ਤਾਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਗੋਲੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਲਗੀਧਰ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਲੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਈ (ਕਈ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਲੰਘੀ), ਪਰ ਸਿੰਘ ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾਣ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਪਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, "ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਮੇਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਾਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। 

-ਮੰਗਤ ਸਿੰਘ ਸੈਦਪੁਰ (ਸਟਾਫ ਰਿਪੋਰਟਰ) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ। ਸੰਪਰਕ : 70877-76975

News Disclaimer:The news, articles and other materials published by Nazarana Times are based on the opinions of our reporters and writers. The institution is not responsible for the facts and names given in them and the institution does not necessarily agree with them.