ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ | Nazrana Times ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਰਿਆਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੋਪੱਖੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀਏ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਮੱਕਾ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ Strategic Mutual Defense Agreement ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰੋਕਥਾਮ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
7 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀਏ ਨੇ ਮੱਕਾ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਮੱਕਾ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਂਝੀ ਰੋਕਥਾਮ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਾਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਦਰਮਿਆਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਧਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਮਨ ਦੇ ਹੂਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਵੇਂ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਮੱਕਾ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਂਝੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਾਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਤੁਰਕੀਏ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਢਾਂਚਾ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਤਹਿਤ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹਾਲਾਤਾਂ, ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।