ਲਾਹੌਰ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼
ਰਿਪੋਰਟ: ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ
5 ਸਤੰਬਰ 1986 ਦੀ ਸਵੇਰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਅਜੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਚਾਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੋਕ, ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪੈਨ ਐਮ ਫਲਾਈਟ 73 ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਉਹ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਏਅਰ ਹੋਸਟੈਸ — Neerja Bhanot — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਅਗਲੇ 17 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿਖਾਵੇਗੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖੇ
ਨੀਰਜਾ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਸਤੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਲੀ-ਬੜੀ। ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਪੈਨ ਐਮ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਹੋਸਟੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ:
“ਜੇ ਕਦੇ ਹਾਈਜੈਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭੱਜ ਜਾਈਂ।”
ਨੀਰਜਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:
“ਮਾਂ, ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ ਪਰ ਭੱਜਾਂਗੀ ਨਹੀਂ।”

ਉਹ ਸਵੇਰ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਗਿਆ
ਫਲਾਈਟ 73 ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੇ, ਨੀਰਜਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹਾਈਜੈਕ ਸਿਗਨਲ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਇਲਟ ਬਚ ਨਿਕਲੇ। ਜਹਾਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਹਾਈਜੈਕਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਸਤਾਰਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ
ਨੀਰਜਾ ਨੇ 380 ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਲ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਪਾਸਪੋਰਟ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ 44 ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਜਾਨਾਂ ਬਚ ਗਈਆਂ।
ਆਖ਼ਰੀ ਪਲ
17 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਨੀਰਜਾ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਖੁਦ ਭੱਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
5 ਸਤੰਬਰ 1986 ਨੂੰ, 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨੀਰਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਸਨਮਾਨ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਚਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਤਮਗ਼ਾ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ
ਉਹ ਸੈਨਿਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨੇ 380 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਈ।
“ਮਾਂ, ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ ਪਰ ਭੱਜਾਂਗੀ ਨਹੀਂ।”ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।