ਰਿਪੋਰਟ: ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ
ਟੰਡੋ ਅੱਲਾਹਯਾਰ (ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼): ਸਿੰਧ ਦੇ ਟੰਡੋ ਅੱਲਾਹਯਾਰ ਦੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਕਾਲੋਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਾਮਲਾ ਮੁੜ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਮੁਤਾਬਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੀਤਾ ਉਰਫ਼ ਤਨਜ਼ੀਨਾ ਅਤੇ ਰੁਪਾਈ ਉਰਫ਼ ਦੁਆ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਗਏ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਬਾਲਗ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਮਰ ਸਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਿੰਧ ਦੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣਗੇ।

ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਟੰਡੋ ਅੱਲਾਹਯਾਰ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦਿਆਂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧ ਚਾਈਲਡ ਮੈਰਿਜ ਰਿਸਟ੍ਰੇਨਟ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 3 ਅਤੇ 4 ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹੇਠ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ।

ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਖਰੇਵਾਂ

ਜਦੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 164 ਹੇਠ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਲਗ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੱਸਿਆ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਇਸ ਵਖਰੇਵੇਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟ ਆਉਣ ਤੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਿਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ

ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲੀਆ ਸੁਣਵਾਈ ਬਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਨ ਸਬੰਧੀ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟ ਅਜੇ ਨਾ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਿਲਹਾਲ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਮਾਮਲਾ 9 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਐਡਵੋਕੇਟ ਵਿਨੋਦ ਜੈਪਾਲ ਅਤੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਵਿਕਰਮ ਰਾਠੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਮੰਗ

ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਮਨ ਲਾਲ ਨੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਬੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਬਾਲਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਮਨ ਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਡਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਤ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿੰਕਲ ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚਮਨ ਲਾਲ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕੂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਤੈਅ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਥਿਤ ਅਗਵਾ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਸਬੰਧੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਿਸੇ ਧਿਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਅਜੇ ਬਾਕੀ

ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਅਦਾਲਤੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਹੋਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ—ਦੋਵੇਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਉਮਰ ਕੀ ਹੈ, ਕੀ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾਬਾਲਗ ਸਨ, ਕਥਿਤ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਨੋਟ: ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਨ ਸਬੰਧੀ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਬਕਾਇਆ ਹੈ।