ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ/ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 

ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਧ ਗਏ ਹਨ।
ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੈਡ ਮਰਾਲਾ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਲਗਭਗ 20,930 ਕਿਊਸੈਕ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 9,037 ਕਿਊਸੈਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਾਅ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਖਰੀਫ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਗਲਿਹਾਰ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਲਈ ਜਾਨਬੁੱਝ ਕੇ ਵਹਾਅ ਘਟਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਡਸ ਵਾਟਰ ਟਰੀਟੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਸਲਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਹਿਰ ਨੇ ਕੁਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਐਤਰਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਲਾਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਾਂਗ ਖਤਰਨਾਕ ਰੁਝਾਨ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਸੀਮਿਤ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸੰਕਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਿਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਵਧੇਗਾ।