ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ 'ਚ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਧ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦੀ ਕੀਤੀ ਅਪੀਲ, ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਨੁਕਸਾਨ

ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ  ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਫੈਲੀ ਚਿੰਤਾ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 24 ਸਤੰਬਰ, ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ 

 ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ (ਜੀ.ਐਸ.ਸੀ.) ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰਾਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਹਾਂ  ਸਿੰਘ (ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ) ਦੀ ਸਮਾਧ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਨੁਕਸਾਨ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ। 1837 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਧ ਦਾ ਅੱਠਭੁਜੀ ਆਧਾਰ (octagonal base) ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਗੁੰਬਦ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਖਤਰੇ 'ਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਈਵੈਕਿਊ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ (ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ.) ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਡਾ. ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਂ  ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਮਾਧ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਣ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ. ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਾਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਣ।"

6 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ ਨੇ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ 

ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼ — ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।

 ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

 ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਤਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੁਟਾਲੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਨੇ ਮਹਾਂ  ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਮਾਧ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਨੇ ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ. ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਧ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕਈ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ. ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਸਮਾਧ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੀ.ਐਸ.ਸੀ., ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਬਹਾਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ  ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ. ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ ਕਿ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਹਾਲੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਡਾ. ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗਲੋਬਲ ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਭਾਲ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਈ.ਟੀ.ਪੀ.ਬੀ. ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ," ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।