ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ (ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼) ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਈਵਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਘਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ EVA Air ਦੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਉਡਾਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਤਾਈਵਾਨੀ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਬਣੀ।

ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਤਾਈਪੇ ਤੋਂ ਵਿਆਨਾ ਜਾ ਰਹੀ EVA Air ਦੀ ਉਡਾਣ BR65 ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 3:30 ਵਜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਤਾਈਵਾਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ EVA Air ਅਤੇ China Airlines ਲਈ ਓਵਰਫਲਾਈਟ ਪਰਮਿਟ ਮੁੜ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੋਂ 27 ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ ਵੈਧ ਹਨ।

ਇਹ ਬਹਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਦੌਰਾਨ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾਹਕ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਕਾਰ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਬਦਲਣੇ ਪਏ। ਕੁਝ ਉਡਾਣਾਂ ਰੂਸ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਰਾਹੀਂ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਅਪਣਾਏ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਖ਼ਵਾਜਾ ਆਸਿਫ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੀਤੀ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ “ਵਨ ਚਾਈਨਾ” ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਤਾਈਵਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਵੇਂ ਪਰਮਿਟ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾਹਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਤੜਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ ਕੁਝ ਉਡਾਣਾਂ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਲੰਘਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਿਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਚੇਨ ਮਿੰਗ-ਚੀ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਈਪੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਚੀਨ ਦਾ ਹੱਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਬੀਜਿੰਗ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਹੈ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਚੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਆਵਾਜਾਈ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਰਸਤੇ ਅਪਣਾਉਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਡਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਈਂਧਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

27 ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ ਪਰਮਿਟ ਮੁੜ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤਾਈਵਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਘਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।