ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ 24 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਵਧਾਈ

2025 ਦੇ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਬਰਕਰਾਰ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ | ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਟਾਈਮਜ਼
ਰਿਪੋਰਟ: ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਨੂੰ 24 ਜੁਲਾਈ ਸਵੇਰੇ 4:59 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੋਰ 30 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
16 ਜੂਨ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਈ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਮਿਆਦ ਵਧਾਈ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂ ਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗੀ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਜਾਰੀ
ਇਹ ਹਵਾਈ ਪਾਬੰਦੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ ਪਹਲਗਾਮ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੇ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੱਧਸਥਤਾ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਖ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੱਠ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਮਾਰ ਗਿਰਾਏ ਸਨ।
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ 2025-26 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 2 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਵੀ 31 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 2.8 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਲੰਬੇ ਰੂਟਾਂ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਧੂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸੰਚਾਲਨ ’ਤੇ ਪਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਲਈ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਰਾਹੀਂ ਲੰਬੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਚਾਲਕੀ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਫੌਜੀ ਝੜਪਾਂ ਰੁਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਗਾਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਤੀਜਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1999 ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਪਿਛਲੇ ਦੋਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਰੂਟ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।