ਆਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੈਨ ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਸੰਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਰੀ

ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ | ਅਲੀ ਇਮਰਾਨ ਚੱਠਾ
ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੈਨ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਆਚਾਰਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜ਼ਿਆਨੰਦ ਸੂਰੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਸੰਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਵੈਕਿਊਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ (ਈਟੀਪੀਬੀ) ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ’ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਈਟੀਪੀਬੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਕੱਤਰ ਫਰਾਜ਼ ਸਈਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਸੰਰੱਖਣ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਧੀ, ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੀ ਮੁੜ-ਬਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਈਟੀਪੀਬੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕ਼ਮਰ ਜ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਸਕੱਤਰ ਸ਼ਰਾਈਨਜ਼ ਨਾਸਿਰ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਸੁੱਖ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਰੱਖਣ ’ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ-ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਆਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ
ਆਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਆਨੰਦ ਸੂਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਦਾ ਜਨਮ 1837 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਹਿਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਦੀਤਾ ਰਾਮ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਸੁਧਾਰਕਾਂ, ਵਕਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਆਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਆਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੈਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਅਰਦਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਮਤ ਵ੍ਰਿੱਖ, ਪ੍ਰਸ਼ਨੋੱਤਰ, ਸੰਤਾਰ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਨੋਪਦ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਨਿਆਯਾਂਭੂ ਨਿਧਿ” ਵਰਗੇ ਮਾਣਯੋਗ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ 1896 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਧੀ ਬਣਾਈ ਗਈ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਥਾਨ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ
ਫਰਾਜ਼ ਸਈਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਟੀਪੀਬੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕ਼ਮਰ ਜ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਸਕੱਤਰ ਸ਼ਰਾਈਨਜ਼ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਰੱਖਣ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ-ਦੋਸਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੰਦਰਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਸਮਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਛਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਜੈਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ
ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਜੈਨ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਜੈਨ ਅਤੇ ਜੈਨ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਧੁਰਿੰਦਰ ਵਿਜੈ ਮੁਨੀ ਸੂਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਜੈਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨਮਾਨ, ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।